a writer's diary... journalist chronicle...

Diak naawanan iti namnama ket nagkarkararagak latta, Manong. Sapay koma ta dagiti pannubok ket tibker ken karit kaniak tapno matan-ok ti balligi.

Manong Danny, nagturposak ngarud iti elementaria a naimula kaniak ti pananglais ken panangparigatda kaniak.

Nagadalak iti first year iti Diffun High School. Ket numan pay agkurkurang ti kuarta a pagadalko, inan-anusak a timultulongak kadagiti dadakkelko. Dagiti dua a manongko ket agbasbasa met iti CNSAT iti Cabarroguis. Wen Manong, sadiayda a nagbasa gapu ta iti DHS ket nabiit pay a naipatakder. Ket iti panagbasada iti CNSAT ket nakisalida iti isports ket nangabakda. Kasta met laeng ti kasinsinko a ni Angelo. Nalaingda iti pole vault ken track and field ken long jump.

Gaputa napadayawan ti pamiliami a Gacusan, simmaliak met tapno iti kasta ket ipakitami ken Ma’am Madronio a saan amin nga ag-Gacusan ket mennel.

Idi nadanon ti district meet iti pagadalanmi, nakisalipak iti track and field. Nangabakak manong. Agingga a nailabanak iti SCUAA, IRAA ken kasta metten iti Palarong Pambansa. Nadanonak iti naduma-duma a probinsia kas koma iti Naga City. Kasta met laeng ni Insan Angelo a nakadanon idiay Iloilo City nga isu ti nakaangayan ti Palarong Pambansa idi 1991.

Nakagun-od ti kasinsinko manong iti Gold, Silver ken bronze medal. Kasta met kaniak manong, adda met nagaw-atko a medalia iti inkami panakiay-ayam.

Naragsakkami, ta naipakitami nga adda kabaelanmi… a saankami a mennel.

Wen Manong Danny, iti isports ti nakapadayawan ti pamiliami a Gacusan iti ilimi a Diffun.

Nagturposak iti high school ket siak ti napadayawanak kas Athlete of the Year. Naragsakanak ken nakasangitak gapu ta malagipko ti pananglais kaniak ni Ma’am Madronio. Iti panakakita kaniak ni Ma’am Madronio ket saan a nakatimek, ket nakunak iti bagik, naamirisna ngatan a saan a mennel dagiti ag-Gacusan.

Wen, Manong Danny, desididoak a siak ti umuna nga ag-Gacusan ditoy ayanmi a makaturpos ti karera, ta didanto ket ibagbaga nga aglaklako laeng iti nateng a kumarkaramot iti daga.

Nadanon manen ti panagbasak iti kolehiyo iti QSC wenno Quirino State College. Nangalaak iti kinapulis. Numan pay dakkel ti magastos, inanusak gapu tam as ad-adayo ti pagadalan, manong.

Inanusak ti narigat a trainingmi gapu ta idi high schoolak ket maysaak a PMT Officer.

Wen manong, agpayso la unay nga adu ti pannubok ken rigat sakbay a naileppasko ti kinapulisko. Ngem gapu ta diak naawanan iti namnama, ket agyamanak kenni Apo Dios ta dinak sininaan ket tinarabaynak agingga a nakaturposak.

Wen, nakagraduarak a kas maysa a pulis. Ket itan manong ket naragsakak, gapu ta agpayso la unay a nagsam-it ti balligi no adda dagiti karit it biag.

Manong Danny, itan ket addan asawak a maysa a maestra, dua ti anakmi. Kanayonko nga ipalpalagip a dinanto aramiden ti manglais kadagiti estudiante.

Ken manong, saan laeng a siak ti nakaturpos kas pulis, pakairamanan pay ti kasinsinko a babai. Ket no ipalubos ti Apo, iti sumarsaruno a tawen, saan laeng a dua no di ket ad-adu pay a-Gacusan ti makaadal.

Ala kastan, Manong Danny, gibusakon toy pakasaritaan ti biagko. Agyamanak met kenni Luz Orpilla a kasinsinko a nangisurat daytoy a pakasaritaan ti biagko.

Kadagiti agdama nga agbasbasa, kangrunaan kadagiti padami a marigrigat, sapay la koma ta saanda mapukawan iti namnama. Agkamatalektayo kenni Apo a Namarsua, dinatayo baybay-an.

Agyamanak unay iti panawenmo a nangbasa daytoy suratko.

Toy Pagayammo
Jerry Gacusan
(Insurat ni Luz Orpilla)

Naglabas ti aldaw, bulan ken tawen, addaakon iti maikainnem a tukad iti elementaria. Ditoy a dimteng ti maysa a bagyo, dimi napakpakadaan ket napigsa ti angina ken tudo. Nagdanagak manong, sigurado ti kinapigsana ket nalapunosen ti rangtay a madalananmi.

Wen, Manong Danny, adda ti karayan ken irigasion a lasatenmi. Nakasangitak manong, gapu ta saankami a makaawid iti pagtaenganmi. Manong, inkarkararagko ti ikakapsutna koma.

Idi kimapsut ti tudo, kinasaritak ngarud ti adviserko a ni Ma’am Soriano:

“Ma’am, pangaasim, palubosandakamin nga agawid, tatta a kimmapsuten ti tudo ta bareng saan pay a nalapunos ti rangtay.”

Naassian ngarud ti adviserko ket pinalubosannakami nga agkakasinsin. Idi makadanonkami iti rangtay, nasdaawkami gapu ta dimi metten makita ti rangtay. Uraykami la a nakasangit nga agkakasinsin ta dikamin a makalasat iti rangtay. Nagkararagkami ngarud:

“Diosko, isurom ti aramidenmi no kasano kami a makalasat ken makaawid iti pagtaenganmi. Sigurado a madandanaganen dagiti nagannakmi.”

Idi di nagbayag, napanunotko a manglikawkami idiay Cajel. Wen Manong Danny, adda met laeng rangtay a malasatanmi ngem nangatngato ti rangtayna. Medio mumalemen idi Manong, ngem inanusanmi ti nagna. Ket idi addakamin iti rangtay iti Cajel, pudno a saan a nalapunos ti rangtay ket naragsakankami. Ngem anian, ta idi addakamin iti tengnga ket nagangin ket nagtudo ti napigsa ket nagkul-obkami ket nagkararagkami manen.

MAKALASATDA NGATA ITI RANGTAY... PADAANAN

Dear Manong Danny

Sakbay iti amin, alaek man pay daytoy a gundaway nga agyaman kadagiti naayat nga agdengdengeg iti programam nga Indayon ni Lagip, nga imatmatonam, Manong Danny. Adtoyak manen a nangsurat iti maysa a pakasaritaan ti naibilang kadakami a balligi iti biag. Awagan ta amin iti naganna a Jerry Gacusan, isuna ket first cousinko ken agnaed idiay Quirino Province.
Ket inta man ngarud duktalen no kasano a naragpatna ti panagballigi, a kas iti panangisalaysaynan.
Manong Danny, sublianta man idi agtawen iti pito. Inserrek ni nanangko iti umuna a grado ti elementaria iti pagadalan idiay Diffun Central School. Naragsakak numan pay adayo ti innak pagnaen, gapu ta no kadakami nga ubbing ket agmaysa nga oras a dalanenmi sakbay a makadanonkami iti pagadalan.
Narigat laeng ti panagbiagmi, Manong Danny, ket dayta ti maysa a karit kaniak ta kayatko a makalung-aw iti kinarigat. Manong Danny, inan-anusak ti magmagna iti maysa nga oras. Kadagiti a panawen ket saan a makadanon ti lugan ta saan a napintas ti dalanmi—nangruna no panagtutudo. Lubnak ken pitak-pitak ti sakami ken agsaka-sakakami payen no kasdiay a panagtutudo.
Wen Manong, gapu iti kinaadayona, agbalonkami ket no aldawen ket mapankami nga agkakasinsin iti likudan ti pagadalan ket agiinuraykami nga agsasango a mangaldaw. Tunggal maysa ket mangiruar iti pagbalunan a naginakkab a pinggan a nabalkot ti panio ket naragsak kami gapu ta agpipinadawatkami iti sidaen. Adda ti nagbalin ti tuyo, itlog, sardines ken adda pay baggoong a nagisar. Wen Manong Danny, uray kasdiay nga uyawenda kami no dadduma dagiti kaadalanmi ngem naragsakkami latta.
Saanko a dinengngeg dagidiay a pananglaisda gapu ta agpayso met a marigrigatkami laeng, kumarkaramot iti daga. Pasaray awan ti balonenmi a kuarta ket inan-anusanmi ti mapan agbasa gapu ta kayatko ti makaadal tapno saanto mapadasan ti agbalin a pamiliak ti kinarigat.
No dumteng ti aldaw ti Sabado, inak tulongan ta Nanang ken Tatang nga agpuros kadagiti nateng a mulami. Ket no kasdiay a dimi kabaelan nga awiten iti kinaaduna, mapanko ipako diay patoke ti nuangmi ket innak to met sakayan ket itulodko iti palengke.
Pasarayko a kadduaen nga aglako ni Nanang ket adda dagiti makakita kaniak a kaadalak ket dita a katkatawaandak ken lalaisendak. Saanko nga ibain Manong ket bay-ak lattan isuda no kasdiay nga uyawendak.
PADAANAN TI TULOY...

ANG MAMA KO
Omar Gabor

Siya ay maagang gumigising
Para magluto ng pagkain
Malamig man sa madaling araw
Kinig siya sa DZTP habang nagbabanlaw
Pagtapos na magluto at maglaba
Kuwentohan sila ni Papa habang nagkakape sa kusina
Habang akoy tulog pa
Lahat ay naihanda na ni mama.
Ang mama ko mula sa aking pagkabata
Walang humpay na nakikibaka
Sa hirap ng buhay
Ngunit puno ng pag-asa
Nagsisilbi walang pagod
Buhay niyay maglingkod
Masipag at maagap
Matulongin at masikap
Walang tatalo sa kaniya
Sa mahal kong mama.

Daytoy ti umuna a gungona iti naangay a salip ti Daniw maipanggep iti ina iti Sika Ken ti Napalabas.
Maysa a programa iti DZTP Radio Tirad Pass.
Ti sponsor ket ni Luzviminda Garcia:
First Prize P1,000
2nd Prize 200
(2) 3rd Prize 115 worth of load
(2) 4th Prize 60 worth of load
(5) Fifth Prize 30 worth of load

dadduma pay a daniw

Daytoy ti maikaddua a bulan ti Sika Ken Ti Napalabas.
Adu ti nakipaset, nupay adu kadagiti autor ti nagipatulod iti adu-adu ngem maysa.
Natakkuatan dagiti hues a da Dr. Jaime Raras ken Romeo Licudine nga adu ti nagsakar iti daniwna ayatda la ngata iti mangabak.
Sumagmamano ti naikkaten ngem bareng kadagiti nairaman a nai-publish ita ket awanen ti na-publishen iti pagwarnakan. (No adda man, Appo, pagpasensiaanyon dagiti agdadamo a mannaniw ayatda laeng nga adda maibasa iti on-air a daniwda.

Adtoy ngarud ti nangabak a daniw iti Iluko category.


DAN-AW ITI PUSEG TI BAKIR
Darasudos

Nalinak ti agus ti ubbog
Dan-aw iti barukong ti bakir
Dinto pulos matukod iti ikot a saririt
Uray pay no nasin-aw dagiti dagiti tarigagay
Malmesto latta kadagiti burburtia
A batuken ngem naatap iti sungbat
Adun a silalamo ti nagruknoy
Ubbog ti biag dagiti ayup nga atap
Manglimlimo ti makaallukoy a buya
Kas iti balangkantis a mangkayaw ti rikna
Ta lemmesenna ti umel a kari
Dagiti agtampisaw iti sellang ni ragsak
Ah, wen, sublia-subliak latta dayta a batuken.


DAGITI DADDUMA A DANIW