a writer's diary... journalist chronicle...

Kasapulan:
Diket (mabalin ti ballatinaw wenno tay puraw)
Bubod (mabalin nga aramiden wenno gatangen)

Proseso:
Lutuen ti diket babaen iti steaming. No naluton, adawen ket ikabil iti bigao. Isaruno a rumeken ti bubod sa ilaok daytoy iti naluto a diket (ti wagas ket tay kasla panangimula iti bukel). Masapul a nasayaat ti panakaiwaras ti bubod. Iti uneg iti 24 nga oras ket agtubbog daytoy. Mabalin nga alaenen ti naluto a diket (daytoy ket ti binubodan) ket mabalinen a kanen. Ti agsuwsuwak ket termino iti binubodan no mabalin nga i-harvest wenno adawenen.
Iti uneg iti dua nga aldaw ket nasamsam-it ti ramanna. Ngem no kayatmo ti naing-ingel, mabalin nga agsuwak kalpasan ti tallo nga aldaw. (Courtesy of Edwin Sumacle, Lidlidda, Ilocos Sur)

Diak naawanan iti namnama ket nagkarkararagak latta, Manong. Sapay koma ta dagiti pannubok ket tibker ken karit kaniak tapno matan-ok ti balligi.

Manong Danny, nagturposak ngarud iti elementaria a naimula kaniak ti pananglais ken panangparigatda kaniak.

Nagadalak iti first year iti Diffun High School. Ket numan pay agkurkurang ti kuarta a pagadalko, inan-anusak a timultulongak kadagiti dadakkelko. Dagiti dua a manongko ket agbasbasa met iti CNSAT iti Cabarroguis. Wen Manong, sadiayda a nagbasa gapu ta iti DHS ket nabiit pay a naipatakder. Ket iti panagbasada iti CNSAT ket nakisalida iti isports ket nangabakda. Kasta met laeng ti kasinsinko a ni Angelo. Nalaingda iti pole vault ken track and field ken long jump.

Gaputa napadayawan ti pamiliami a Gacusan, simmaliak met tapno iti kasta ket ipakitami ken Ma’am Madronio a saan amin nga ag-Gacusan ket mennel.

Idi nadanon ti district meet iti pagadalanmi, nakisalipak iti track and field. Nangabakak manong. Agingga a nailabanak iti SCUAA, IRAA ken kasta metten iti Palarong Pambansa. Nadanonak iti naduma-duma a probinsia kas koma iti Naga City. Kasta met laeng ni Insan Angelo a nakadanon idiay Iloilo City nga isu ti nakaangayan ti Palarong Pambansa idi 1991.

Nakagun-od ti kasinsinko manong iti Gold, Silver ken bronze medal. Kasta met kaniak manong, adda met nagaw-atko a medalia iti inkami panakiay-ayam.

Naragsakkami, ta naipakitami nga adda kabaelanmi… a saankami a mennel.

Wen Manong Danny, iti isports ti nakapadayawan ti pamiliami a Gacusan iti ilimi a Diffun.

Nagturposak iti high school ket siak ti napadayawanak kas Athlete of the Year. Naragsakanak ken nakasangitak gapu ta malagipko ti pananglais kaniak ni Ma’am Madronio. Iti panakakita kaniak ni Ma’am Madronio ket saan a nakatimek, ket nakunak iti bagik, naamirisna ngatan a saan a mennel dagiti ag-Gacusan.

Wen, Manong Danny, desididoak a siak ti umuna nga ag-Gacusan ditoy ayanmi a makaturpos ti karera, ta didanto ket ibagbaga nga aglaklako laeng iti nateng a kumarkaramot iti daga.

Nadanon manen ti panagbasak iti kolehiyo iti QSC wenno Quirino State College. Nangalaak iti kinapulis. Numan pay dakkel ti magastos, inanusak gapu tam as ad-adayo ti pagadalan, manong.

Inanusak ti narigat a trainingmi gapu ta idi high schoolak ket maysaak a PMT Officer.

Wen manong, agpayso la unay nga adu ti pannubok ken rigat sakbay a naileppasko ti kinapulisko. Ngem gapu ta diak naawanan iti namnama, ket agyamanak kenni Apo Dios ta dinak sininaan ket tinarabaynak agingga a nakaturposak.

Wen, nakagraduarak a kas maysa a pulis. Ket itan manong ket naragsakak, gapu ta agpayso la unay a nagsam-it ti balligi no adda dagiti karit it biag.

Manong Danny, itan ket addan asawak a maysa a maestra, dua ti anakmi. Kanayonko nga ipalpalagip a dinanto aramiden ti manglais kadagiti estudiante.

Ken manong, saan laeng a siak ti nakaturpos kas pulis, pakairamanan pay ti kasinsinko a babai. Ket no ipalubos ti Apo, iti sumarsaruno a tawen, saan laeng a dua no di ket ad-adu pay a-Gacusan ti makaadal.

Ala kastan, Manong Danny, gibusakon toy pakasaritaan ti biagko. Agyamanak met kenni Luz Orpilla a kasinsinko a nangisurat daytoy a pakasaritaan ti biagko.

Kadagiti agdama nga agbasbasa, kangrunaan kadagiti padami a marigrigat, sapay la koma ta saanda mapukawan iti namnama. Agkamatalektayo kenni Apo a Namarsua, dinatayo baybay-an.

Agyamanak unay iti panawenmo a nangbasa daytoy suratko.

Toy Pagayammo
Jerry Gacusan
(Insurat ni Luz Orpilla)

Wen, manong, iti inkami panagdadanggay a panagkararag, insardengna ti napigsa nga angina ken tudo. Ket idi nagbayag, kimmapsot ket nabang-arankami manong.

Nakunak a pannubok amin ti Dios daydiay, ket intuloymi manen ti nagna gapu ta adayo pay. Dimi sinardayan ti nagkararag agingga a nakadanonkami iti pagtaenganmi.

Nagsangsangit dagiti kakasinsinko, ket gapu iti dayta a napasamak, simmadot dagiti dadduma a nagbasa. Ngem siak, saan manong, mas lalo ketdi nga insaedko ti nagadal.

Iti maysa nga aldaw, diak ninamnama a makitanak ti maysa a subject teacherko iti science nga awaganta iti Ma’am Madronio, a maysa a balasang ken kabarangayak pay.

“Jerry, umayka man ditoy.” Kinunana.

“Apay kadi, Ma’am.”

“Hoy! Saanka man nga aginlalaing ta ammok a saanka a makaadal. Gapu ta dagiti ag-Gacusan ket mennel, awan ammona ken babaero!” Makapleng dagiti balikasna.

“Ma’am, nagsakit met daytan. Apay kadi a kasta la unay ti guram kadakami? Adda kadi basolmi kadakayo? Wen, aminek, ngem saan amin ket kasta. Ket ipakitakto dayta ma’am—laglagipem ti kunak!”

Wen, Manong Danny, saankon a naigawid ti ngiwatko a naisungbat. Nagsakit ti nakemko iti kasdiay nga insaona.

Insaedko ti nagadal ta ipakitak kenkuana ti kabaelak. Ta uray saankami nga agon-honor ket saan nga amin ket dambel wenno kuneng a kas kinunana.

Iti daydiay a malem, Manong Danny, diak nakaitugot iti pagdalusmi iti garden iti subjectmi nga agriculture. Idi sumrekkak iti roommi, nagdanagak ta sigurado nga agunget ni Maestro Olivar a maestromi. Naistrikto ken naunget isuna. Idi damagenna no sino ti awan ti intugotna, inngatok ti imak. Limakami ngata nga awan naitugotna.

“Umaykayo ditoy sango!” Kinunana.

Napankami ngarud ket pinaruarna dagiti adda intugotna.

“Makitayo kadi dayta bigao nga adda bukel ti balatongna, ken makitayo kadi dayta ladawan ni Congressman Cua a nakakatawa.!”

“Wen sir,” kinunami Manong.

“Agparintumengkayo dita agingga a malpas ti orastayo ditoy.”

Manong Danny, awan asi ni Mr. Olivar kadakami. Naulpit a nangdusa ket binantayannakami iti agmaysa nga oras a nakaparintumeng.

Nagsangit kami a lima. Gapu ta nasakit ti tumengmi.

padaanan ti gibusna...

Naglabas ti aldaw, bulan ken tawen, addaakon iti maikainnem a tukad iti elementaria. Ditoy a dimteng ti maysa a bagyo, dimi napakpakadaan ket napigsa ti angina ken tudo. Nagdanagak manong, sigurado ti kinapigsana ket nalapunosen ti rangtay a madalananmi.

Wen, Manong Danny, adda ti karayan ken irigasion a lasatenmi. Nakasangitak manong, gapu ta saankami a makaawid iti pagtaenganmi. Manong, inkarkararagko ti ikakapsutna koma.

Idi kimapsut ti tudo, kinasaritak ngarud ti adviserko a ni Ma’am Soriano:

“Ma’am, pangaasim, palubosandakamin nga agawid, tatta a kimmapsuten ti tudo ta bareng saan pay a nalapunos ti rangtay.”

Naassian ngarud ti adviserko ket pinalubosannakami nga agkakasinsin. Idi makadanonkami iti rangtay, nasdaawkami gapu ta dimi metten makita ti rangtay. Uraykami la a nakasangit nga agkakasinsin ta dikamin a makalasat iti rangtay. Nagkararagkami ngarud:

“Diosko, isurom ti aramidenmi no kasano kami a makalasat ken makaawid iti pagtaenganmi. Sigurado a madandanaganen dagiti nagannakmi.”

Idi di nagbayag, napanunotko a manglikawkami idiay Cajel. Wen Manong Danny, adda met laeng rangtay a malasatanmi ngem nangatngato ti rangtayna. Medio mumalemen idi Manong, ngem inanusanmi ti nagna. Ket idi addakamin iti rangtay iti Cajel, pudno a saan a nalapunos ti rangtay ket naragsakankami. Ngem anian, ta idi addakamin iti tengnga ket nagangin ket nagtudo ti napigsa ket nagkul-obkami ket nagkararagkami manen.

MAKALASATDA NGATA ITI RANGTAY... PADAANAN

Dear Manong Danny

Sakbay iti amin, alaek man pay daytoy a gundaway nga agyaman kadagiti naayat nga agdengdengeg iti programam nga Indayon ni Lagip, nga imatmatonam, Manong Danny. Adtoyak manen a nangsurat iti maysa a pakasaritaan ti naibilang kadakami a balligi iti biag. Awagan ta amin iti naganna a Jerry Gacusan, isuna ket first cousinko ken agnaed idiay Quirino Province.
Ket inta man ngarud duktalen no kasano a naragpatna ti panagballigi, a kas iti panangisalaysaynan.
Manong Danny, sublianta man idi agtawen iti pito. Inserrek ni nanangko iti umuna a grado ti elementaria iti pagadalan idiay Diffun Central School. Naragsakak numan pay adayo ti innak pagnaen, gapu ta no kadakami nga ubbing ket agmaysa nga oras a dalanenmi sakbay a makadanonkami iti pagadalan.
Narigat laeng ti panagbiagmi, Manong Danny, ket dayta ti maysa a karit kaniak ta kayatko a makalung-aw iti kinarigat. Manong Danny, inan-anusak ti magmagna iti maysa nga oras. Kadagiti a panawen ket saan a makadanon ti lugan ta saan a napintas ti dalanmi—nangruna no panagtutudo. Lubnak ken pitak-pitak ti sakami ken agsaka-sakakami payen no kasdiay a panagtutudo.
Wen Manong, gapu iti kinaadayona, agbalonkami ket no aldawen ket mapankami nga agkakasinsin iti likudan ti pagadalan ket agiinuraykami nga agsasango a mangaldaw. Tunggal maysa ket mangiruar iti pagbalunan a naginakkab a pinggan a nabalkot ti panio ket naragsak kami gapu ta agpipinadawatkami iti sidaen. Adda ti nagbalin ti tuyo, itlog, sardines ken adda pay baggoong a nagisar. Wen Manong Danny, uray kasdiay nga uyawenda kami no dadduma dagiti kaadalanmi ngem naragsakkami latta.
Saanko a dinengngeg dagidiay a pananglaisda gapu ta agpayso met a marigrigatkami laeng, kumarkaramot iti daga. Pasaray awan ti balonenmi a kuarta ket inan-anusanmi ti mapan agbasa gapu ta kayatko ti makaadal tapno saanto mapadasan ti agbalin a pamiliak ti kinarigat.
No dumteng ti aldaw ti Sabado, inak tulongan ta Nanang ken Tatang nga agpuros kadagiti nateng a mulami. Ket no kasdiay a dimi kabaelan nga awiten iti kinaaduna, mapanko ipako diay patoke ti nuangmi ket innak to met sakayan ket itulodko iti palengke.
Pasarayko a kadduaen nga aglako ni Nanang ket adda dagiti makakita kaniak a kaadalak ket dita a katkatawaandak ken lalaisendak. Saanko nga ibain Manong ket bay-ak lattan isuda no kasdiay nga uyawendak.
PADAANAN TI TULOY...

I have experienced this many times, and it did happen again.

I am writing this because I want to have a journal of this unusual happenings of my life, call this ESP, or anything (ni hindi ko nga alam ang ibig sabihin ng ESP), but what important is to have this written in my diary.

Many times… because it did happened only thrice, many times, maybe… of tens.  Actually, I wanted to consult this to one who has a column in PDI every Tuesday, I have forgot the name, but I think its to early.

I have talked it with Sir Juan SP Hidalgo, and he said, I was a gifted one… I can see the future…

Wow… would you believe it!

Anyway, sir Johnny was a member of a group that I forget the name, the president of which is Sir Guillermo Concepcion.  A member I remember was Rodie Taan.

They wore a necklace that has a big pendant just like of sakupit.

Sir Guiller ratified that, indeed, I can see what will happen to the next day. 

But it was not hastened yet. So I have to take care of it. 

He said that their group can help me… but until now, they never contacted me yet.

 

But hey, I’m getting away from my topic.

The incident was in Oxford Hotel, Clark, Pampanga.

It is the first day of seminar of Kapisanan ng mga Brodkaster sa Pilipinas.  Maybe, it is 4 pm, I was sitting in front, just finished introduces me, when I look back, it came to my mind:  “Hey, it did happen already to me.” 

Yeah, i was looking a the room, the hue, the persons, the coldness of the aircon, the resource speaker, it's all there, it was really happened to me. And then, again, I realize, it happened in my dreams: How we speak, act, laugh... all of it is all the same as I have seen it in my dreams. I was not shock, many times I have experienced this. Of course, it's not only in that instance. The second part was in our room 319. The television, the coffee, the bath towel and how I lay down on my bed.

The 3rd time I felt the parallelism of my dreams to what is actually happening right now is when we where in the elevator. We were joking and laughing at that time.

The 4th time was when I was singing in the dining area after we ate our meal. I sang Honestly by Harem Scarem instead of Honestly by Billy Joel. I didn't finished the song because it's so high that I don't want to be embarassed.

Many times I seen every scene. I just know when it is actually happening.
As I have said, many times it happened to me, especially to the places that I haven't been there.

Next time, I will write it again, here, in my... DREAMS!

A devastating win by Manny Pacquiao against David Diaz in 135 float made many speculations whose next for Pacquiao in the square world.

Could it be Britain’s Ricky Hatton whose only defeat was of Floyd Mayweather? The fighter who is now in the list by many spectators could draw bigger green bucks if they got the chance to square off in the next bell ring?

And many believe, he is the best in the list?

The undefeated Edwin Valero is also in the green light. But the boxer is presumably over rated and could not stand the punching power of Pacman. Many believe he could not stand that long… six rounds is the best world for him.

And then, again, the great Oscar Dela Hoya. It would be a mega-bout if these would happen. If Pacman wins again Oscar, then, trainer Freddie Roach can pull now the gloves off the hands of his favorite fighter and hang it in his gym.

Floyd Mayweather is in the hopes of many aficionados, but I think, the chance would be 80 to 20 percent. He is in the helm and he doesn’t want that to be broken.

There are many prospects in the higher weights, but in the 130, I think, there is no one can stand in him.

If they persist, it would be better for Pacquiao to get retire…